İlgilendiği hastalıklar

Kalbin normalden hızlı, yavaş ya da düzensiz atmasıdır. Kişi bunu çarpıntı, kalbin tekleme ya da durup yeniden başlaması gibi hissedebilir. Bazı ritim bozuklukları zararsızdır, bazıları ise tedavi gerektirir.

• Atriyal fibrilasyon: En sık görülen kalıcı ritim bozukluğudur. Kalpte pıhtı oluşumuna ve inmeye yol açabildiği için çoğu hastada kan sulandırıcı tedavi gerekir.
• Taşikardi: Dinlenme sırasında kalp hızının dakikada 100'ün üzerine çıkmasıdır. Tiroit, kansızlık, kafein ve kaygı gibi kalp dışı nedenler de araştırılır.
• Ekstra atımlar: "Kalbim tekliyor" diye tarif edilen, çoğu zaman zararsız erken vurulardır.

Tanıda EKG ve ritim holter kullanılır. Panik atakla karışan çarpıntılarda holter kaydı ayrımı yapmaya yardımcı olur.

Kalbi besleyen damarların iç yüzeyinde yağ ve kalsiyum birikmesiyle (ateroskleroz, damar sertliği) daralmasıdır. Daralma belli bir düzeyi geçince eforla gelen göğüs ağrısı ya da sıkışma hissi ortaya çıkar. Damarın aniden tıkanması kalp krizine (miyokard enfarktüsü) yol açar.

Risk faktörleri: yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, sigara, hareketsizlik, fazla kilo ve ailede erken yaşta kalp hastalığı.

Değerlendirmede EKG, efor testi ve eko kullanılır. Gerekli görülen hastalar koroner anjiyografi için yönlendirilir.

Kalbin vücudun ihtiyacı kadar kanı pompalayamamasıdır. Eforla artan nefes darlığı, yatınca nefes almakta zorlanma, bacaklarda ve karında şişlik, çabuk yorulma başlıca belirtilerdir. Sağ kalp yetmezliğinde bacak ödemi ve karında şişkinlik daha belirgindir.

Doğru ilaç tedavisi ve düzenli takiple hastaların yakınmaları belirgin olarak azalabilir, hastaneye yatış ihtiyacı düşer. Tanıda ekokardiyografi temel testtir.

Kalp kapaklarının daralması (darlık) ya da tam kapanamayıp kanın geri kaçması (yetmezlik) durumudur. Sık görülenler mitral darlığı ve yetmezliği, aort darlığı ve yetmezliğidir. Bazıları geçirilmiş akut romatizmal ateşe (kalp romatizması) bağlıdır.

Hafif kapak sorunları yıllarca belirti vermeyebilir ve yalnızca düzenli eko ile izlenir. İlerlemiş durumlarda kapak tamiri ya da değişimi gündeme gelir.

Tekrarlayan ölçümlerde tansiyonun 140/90 mmHg ve üzerinde olmasıdır. Çoğu zaman hiçbir belirti vermez, bu yüzden düzenli ölçüm önemlidir. Tedavi edilmediğinde kalp krizi, inme, kalp yetmezliği ve böbrek hastalığı riskini artırır.

Tanıyı kesinleştirmek ve tedavinin gün boyu yeterli olup olmadığını görmek için 24 saat tansiyon holter kullanılabilir. Evde ölçüm yapıyorsanız değerlerinizi tarih ve saatiyle not alıp kontrole getirin.

Kanda LDL ("kötü") kolesterol ya da trigliserit düzeyinin yüksek olmasıdır. Damar sertliğinin en önemli nedenlerinden biridir. Hedef değerler herkes için aynı değildir; kişinin diyabeti, geçirilmiş kalp krizi ya da stenti olup olmamasına göre belirlenir.

Ailede çok yüksek kolesterol ya da genç yaşta kalp krizi öyküsü varsa ailesel hiperkolesterolemi açısından değerlendirme yapılır.

• Aort genişlemesi (anevrizma): Vücudun ana atardamarının genişlemesidir. Genellikle belirti vermez, eko ya da başka görüntüleme sırasında saptanır ve düzenli izlenir.
• Şah damarı daralması (karotis stenozu): Beyne giden damarların daralmasıdır, inme riskini artırır.
• Bacak damar tıkanıklığı: Yürürken baldırda ağrı ve dinlenince geçmesiyle kendini gösterir. Sigara içenlerde ve diyabetlilerde sıktır. Buerger hastalığı genç sigara içicilerde görülen özel bir türüdür.
• Derin ven trombozu (DVT): Bacak toplardamarlarında pıhtı oluşmasıdır. Tek bacakta ani şişlik, ağrı ve kızarıklık yapar, pıhtının akciğere gitme riski nedeniyle hızlı değerlendirme gerekir.
• Raynaud fenomeni: Soğukta ya da stresle parmakların önce beyazlayıp sonra morarmasıdır.

Bazı doğuştan kalp sorunları erişkin yaşa kadar fark edilmeyebilir ve ilk kez bir eko sırasında saptanır.

• Ventriküler septal defekt (VSD): Kalbin iki karıncığı arasındaki duvarda açıklık.
• Patent foramen ovale (PFO): Kulakçıklar arasında doğumdan sonra kapanması gereken küçük geçidin açık kalmasıdır. Toplumda sıktır, çoğu kişide sorun yaratmaz.
• Aort koarktasyonu: Ana atardamarın bir bölümünün dar olmasıdır. Genç yaşta açıklanamayan yüksek tansiyonun nedenlerinden biridir.

Aşağıdaki yakınmalar kalpten kaynaklanabileceği gibi başka nedenlere de bağlı olabilir. Muayenenin amacı öncelikle kalp kaynaklı bir sorun olup olmadığını ortaya koymaktır.

• Göğüs ağrısı ve sıkışma hissi: Eforla gelip dinlenince geçen ağrı kalp açısından daha anlamlıdır.
• Nefes darlığı: Özellikle eskiden rahatça yapılan işlerde ortaya çıkıyorsa.
• Baş dönmesi ve bayılma: Ritim bozukluğu, kapak darlığı ya da tansiyon düşüklüğü araştırılır.
• Bacaklarda şişlik: Kalp yetmezliği yanında toplardamar ve böbrek sorunları da akla gelir.
• Dudakta ya da parmak uçlarında morarma: Kanın yeterince oksijenlenmediğini gösterebilir, ertelenmemesi gerekir.